Materialise
Innovatie, 3D-printen en medische sector

Toen bij hun jongste zoon kanker werd vastgesteld, vonden Wilfried en Hilde Vancraen energie in het feit dat Materialise kon helpen bij zijn behandeling. Materialise is gespecialiseerd in instrumenten en implantaten op maat die gebruikt worden in de medische sector. Handenvrije deuropeners, NIP-maskers die patiënten beter laten ademen, beugels die miljoenen onbruikbare mondmaskers toch netjes laten aansluiten: de grootste 3D-printfabriek van België draaide op volle toeren tijdens de coronacrisis. “3D-printtechnologie wordt wel eens de trage revolutie genoemd. Covid-19 heeft er een turbo opgezet”, zegt Kristof Sehmke, communicatiemanager bij Materialise.

Net voor de lockdown hadden we een interne brainstorm. België zat nog niet op slot, maar je voelde al aan dat het wel eens die richting uit kon. We moesten ons ook intern organiseren. We zijn de grootste 3D-printfabriek van Europa, de productie moest doorlopen. We hebben de productie opgesplitst in een A-team en een B-team, die twee teams konden elkaar niet tegenkomen en dus ook niet rechtstreeks besmetten. Maar wat deden we bijvoorbeeld met de deurklinken, waar ook virusdeeltjes op achter kunnen blijven? In onze kantoren laten we de deuren gewoon openstaan, maar in de fabriek kan dat om veiligheidsredenen niet zomaar. Het was onze CEO die opperde om een oplossing te ontwikkelen om de deur te openen zonder de klink aan te moeten raken.”

“We hebben onze designingenieurs aan het werk gezet. Ze zijn meteen beginnen ontwerpen. Nog geen 24 uur na die brainstorm rolde het eerste prototype uit de printer. We hebben nog één iteratie gedaan op het prototype, daarna hadden we een finaal product beschikbaar: een opzetstuk dat op de meest universele types deurklinken past.”

Het ontwerp voor onze handenvrije deuropener is meer dan 100.000 keer gedownload.

Materialise besliste meteen om het ontwerp gratis te delen. “Iedereen die over een 3D-printer beschikt, kan het ontwerp downloaden en het opzetstuk printen. Of het nu een industriële printer zo groot als een bushokje is, zoals wij er in de fabriek hebben staan, of een simpele huis-tuin-en-keuken-printer. Het ontwerp is 100.000 keer gedownload. Dat is gigantisch veel, als je weet dat er wereldwijd tussen een half miljoen en een miljoen 3D-printers zijn. Voor de mensen en bedrijven die geen toegang hebben tot een 3D-printer hebben we de deuropeners ook zelf geproduceerd en aan democratische prijzen verkocht.”

“Het mooie aan deze technologie is dat je op amper een paar uur een nieuw product ter beschikking hebt. Een ontwerp dat ingenieurs in België maken, kan een dag later in China of in Canada uit de printer rollen. De supply chain stond op dat moment van de Covid-19-uitbraak onder enorme druk. Dankzij 3D-printtechnologie konden we die keten gewoon overslaan.”

Dankzij de NIP-maskers die we ontwikkelden, kwam een deel van de Covid-19-patiënten niet aan beademingstoestellen terecht

De deuropeners waren het eerste ‘coronaproduct’ dat Materialise ontwikkelde, maar Kristof benadrukt dat er de weken nadien nog andere oplossingen volgden. “In ziekenhuizen dreigde op de Covid-19-piek een tekort aan mechanische ventilatoren. Bovendien is het bijzonder invasief om patiënten te intuberen en in een kunstmatige coma te brengen, dat doen artsen alleen als er echt geen andere oplossing is. Wij hebben zogenaamde NIP-maskers ontwikkeld, die voor positieve druk op de longen zorgt en het ademen vergemakkelijkt. Zo kwam een deel van de patiënten niet aan beademingstoestellen terecht.”

“Ook dat NIP-masker konden we relatief snel ontwikkelen. Omdat we veel producten voor de medische sector maken, wisten we welke onderdelen standaard in elk ziekenhuis aanwezig zijn: beademingsmasker, filter en een PEEP-klep,… Alleen het verbindingsstuk ontbrak. Dat is wat wij hebben ontwikkeld. (lacht) Een beetje à la MacGyver dus, kijken welke onderdelen je kan vinden en daar een creatieve oplossing mee bouwen.”

Toen de hele wereld op zoek was naar mondmaskers bestudeerde Materialise of het zelf maskers kon ontwikkelen en 3D printen voor het zorgpersoneel. Dat bleek bijzonder complex, maar het bedrijf ontwikkelde wel een oplossing om miljoenen onbruikbare mondmaskers alsnog bruikbaar te maken, legt Kristof uit. “Een van de grote problemen was dat grote ladingen mondmaskers onvoldoende aansloten. Om zich te beschermen tegen de virusdeeltjes moest het zorgpersoneel die maskers vasttapen aan hun gezicht. Probeer op die manier maar eens 4 of 5 uur aan een stuk te werken, dat is ondraaglijk. Wij hebben een soort van frame ontworpen, een beugel die je gemakkelijk op de FFP2-maskers kan zetten zodat ze wél goed aansluiten. Zo werden al die maskers plots toch uitstekend bruikbaar.”

Nu veel overheden en bedrijven lokale productie herontdekken, kan 3D-printing een gamechanger zijn.

3D-printing wordt wel eens omschreven als de ‘slow revolution’. Covid-19 heeft die revolutie volgens Kristof fors versneld. “Het momentum was er. 3D-printing bestaat al meer dan 30 jaar, maar de voordelen zijn tijdens de coronacrisis extra duidelijk geworden. Je kan producten heel snel ontwikkelen en produceren, maar ook heel snel aanpassen. In de klassieke maakindustrie kost het al snel dagen of zelfs weken om een machine aan te passen als je iets aan een bestaand product wil veranderen, met 3D-printers kan dat in een fractie van die tijd. Een tweede cruciaal voordeel is dat je decentraal kan produceren, dichtbij huis. De deuropeners waren de perfecte illustratie: wij deelden het ontwerp, en dat kon op duizenden printers waar ook ter wereld gemaakt worden. Nu veel overheden en bedrijven lokale productie herontdekken, kan 3D-printing een gamechanger zijn.”

“Maar het is belangrijk om te blijven onthouden dat 3D-printing de klassieke massaproductie niet zomaar zal vervangen. Je mag de technologie niet beschouwen als een andere manier om dezelfde producten te maken.”

Deel het verhaal van Wilfried

Andere verhalen uit de buurt

De ondernemers in je stad of gemeente hebben vaak een grotere impact op hun omgeving dan je zou denken. Ontdek hier de verhalen achter de ondernemingen in jouw buurt.